E-Way Out Uitwerkservice Schrijf je in voor ons e-zine

Poëzieweek 2016 “Wie schrijft, schrijv’ in den geest van deze zee of schrijve niet”

De jaarlijkse Poëzieweek is weer van start gegaan met op 28 januari 2016 de Gedichtendag en de bekendmaking van de VSB Poëzieprijs 2016. E-Way Out wil graag aandacht besteden aan deze Poëzieweek. Een mooie aanleiding dus voor het schrijven van een nieuwe blog.

E-Way Out is tenslotte liefhebber van de Nederlandse taal. Dagelijks zijn wij in de weer met teksten. Het juiste taalgebruik wordt afgewogen tegenover leesbaarheid. De medewerkers van E-Way Out zetten in verschillende stukken spreektaal om in schrijftaal, maar het is belangrijk dat het stuk nog herkenbaar is voor de lezer, voor de klant. Regelmatig overleggen wij met elkaar om afwegingen te maken over wat past bij de E‑Way Out-huisstijl die de medewerkers van E-Way Out in de loop der jaren ontwikkeld hebben. We raadplegen diverse bronnen en discussiëren over de spellingsregels. De afweging tussen kwaliteit en kwantiteit houdt ons niet in de houdgreep; het gaat om het eindproduct.

Woorden als ‘derhalve’ (daarom) en ‘beiderzijds’ (aan beide kanten) klinken formeel en dat is soms nodig. Daarnaast ontvangen wij zinnen waar werkwoorden in wegvallen: “Gezien op de EHBO, geen afwijkingen.” De klant kan erop vertrouwen dat wij hier een mooie Nederlandse zin van maken als dat gewenst is (“Betrokkene werd gezien op de afdeling Eerste hulp, maar er werden geen afwijkingen gevonden.”). Het houdt iedereen scherp, want in deze tijd van sociale media verandert er veel. Kort en krachtig communiceren, speels, de toename in het gebruik van Engelse termen; het heeft invloed op onze taal. Veranderingen gaan we niet uit de weg, maar we hanteren hierbij wel de juiste taalregels.

Diafbeelding 1chterlijke vrijheid is hierbij niet aan de orde. Dat is voorbehouden aan de dichters onder ons. Poëzie is een verrijking van de Nederlandse taal en bevat een schatkist aan woorden die voor het nageslacht bewaard blijven door gedichten. Zijn het alleen dichters die gedichten lezen? Soms lijkt het er wel op. Het lezen van gedichten vergt een vorm van openstellen voor de gemoedstoestand en eventuele boodschap van de dichter. Een gedicht kan een persoonlijke lading krijgen door het steeds opnieuw te lezen en op je in te laten werken. Dat is misschien wel ‘werken’, denk ik. Natuurlijk is er ook poëzie die makkelijker te begrijpen is. Bijvoorbeeld gedichten die verhalen van de schoonheid van de natuur waarin de dichter ‘schildert met woorden’. Het gaat te ver om hier de diverse dichtvormen en uitspattingen van poëzie te bespreken die onze taal rijk is, maar het is wel zinvol en boeiend om eens goed naar een gedicht te kijken.

In de poëzieweek krijgt de hedendaagse poëzie haar verdiende aandacht. Als we naar een hedendaagse dichter kijken, is Ilja Leonard Pfeijffer (Rijswijk (ZH), 17 januari 1968) een mooi voorbeeld. Hij is geen dichter van schilderingen van lieflijke, pastorale tafereeltjes of bloemrijke zinnen. In een interview in Poëziekrant (januari 2015) zei Pfeijffer hier zelf over:

“‘Er zit een licht elegische, apocalyptische ondertoon in, de gedachte dat de wereld zoals we die kennen niet lang hetzelfde zal blijven.”

(Citaat uit: Leibbrand J. Recensie van Idyllen. Nieuwe poëzie – Ilja Leonard Pfeijffer. Een machtig vuurwerk.)

Voor de bundel Idyllen. Nieuwe poëzie won Ilja Leonard Pfeijffer de VSB Poëzieprijs 2016. Een gedicht uit deze bundel, ‘Idylle 34’, is via YouTube te beluisteren: https://www.youtube.com/watch?v=XENWwKOLP6Q

Een citaat uit het op YouTube voorgelezen gedicht van Pfeijffer, ‘Idylle 34’:

Ooit maak ik nog een echt gedicht dat als een uurwerk
zijn kleinste wieltjes knarst en als een machtig vuurwerk
uiteenspat in patronen die patronen braken,
zoals wiskundige formules waarheid maken
die elke waarheid schitterend vermenigvuldigt.

Dat doen zijn gedichten, ze knarsen!

‘De bundel op je nachtkastje’, kan ook van een ‘oude’ dichter zijn. Een mooi voorbeeld is Verzamelde gedichten van Hendrik Marsman. Marsman (Zeist, 30 september 1899 – Golf van Biskaje, 21 juni 1940) behoorde lange tijd tot de stroming van het vitalisme (waarin een intuïtieve en vitale levenshouding wordt uitgedragen), maar nam daarvan in de jaren 30 van de vorige eeuw afstand. De stijl van Marsman is expressionistisch. In het expressionisme vergroot de dichter gevoelens, emoties en het onderbewuste. De waarheid wordt hierbij ook vaak vervormd of op een andere sprekende manier vormgegeven. Een prachtig voorbeeld uit de bovengenoemde bundel van Marsman is het gedicht ‘De zee’:

Afbeelding 2Wie schrijft, schrijv’ in den geest van deze zee of schrijve niet; hier ligt het maansteenrif dat standhoudt als de vloed ons overvalt en de cultuur gelijk Atlantis zinkt;

Met deze woorden uitte Marsman zijn bezorgdheid over de tijd, over de verdorvenheid van de maatschappij, “als de vloed ons overvalt”. Zoals de geschiedenis zich altijd herhaalt, leven wij nu weer in een tijd van onzekerheid over de veranderingen in onze leefwereld. Net als de hedendaagse dichters maakte Marsman zich (in de eerste helft van de twintigste eeuw) zorgen over de ontwikkelingen in Europa. Hopelijk zinken wij niet en ook niet onze cultuur, niet zolang wij ons blijven beseffen waar onze taal zijn schoonheid aan te danken heeft. Wij mensen en hoe wij schrijven, hoe wij met elkaar communiceren door middel van kunst en cultuur, hier ligt het maansteenrif dat standhoudt.

Twee dichters: Ilja Leonard Pfeijffer en Hendrik Marsman, beide kinderen van hun tijd. En beide zetten ze ons met hun gedichten aan het denken.

Afsluitend is het leuk om te vermelden dat wij in ons team ook medewerkers hebben die de liefde voor taal in hun vrije tijd ook laten zien.

Onze voormalige directrice en oprichtster van E‑Way Out, Joos Geerts, maakt prachtige haiku’s. Zij schrijft hierover zelf:

afb4Druk, geen tijd, stress, dé woorden van deze tijd. Even je hoofd leegmaken. Maar hoe? Wanneer ik wandel of fiets, thuis op de bank zit met een kopje koffie, kijk ik bewust. Bijvoorbeeld naar de pimpelmees, die even neerstrijkt op mijn terras. Of in het bos, zie ik aan de geopende dennenappels, dat de natuur rekent op droogte.
Wat ik opmerk gaat in mijn hoofd zich vormen tot een haiku.
Een Japanse dichtvorm, waarbij je in 3 regels en 17 lettergrepen, met een ritme van 5-7-5, omschrijft wat je voelt bij hetgeen je ziet.
Dat maakt mijn hoofd leeg, mindful in slechts 17 lettergrepen.
Door regelmatig haiku’s te lezen en te schrijven stimuleer je mindfulness.

afb5Ikzelf, Petra van den Eerenbeemt, medewerkster bij E-Way Out, houd me naast het werk bij E-Way Out bezig met schilderen en dichten. In de woorden van Joos herken ik mij: “Even je hoofd leegmaken.” Als ik met een gedicht begin, komen de woorden vanzelf. De gedichten brengen onder woorden wat ik in het dagelijks leven moeilijk vind om te uiten. Ik heb hierbij geen schroom, taboe, of gêne. “Het is wat het is en morgen kan het weer anders zijn. Het is slechts een moment.

Lees, geniet, verspreid, schrijf, bedenk en bespreek poëzie.”

5 februari 2016, Petra van den Eerenbeemt

Bronnen